Berlin duvarının 1989 yılında yıkılması ve Mihail Gorbaçov’un SSCB'nin başına 1990'lı yıllarda geçmesiyle başladı her şey. Akabinde 1991 yılında SSCB resmen dağılmış oldu.
Neden böyle dedik?
1991 Yılından sonra hiçbir şey eskisi gibi olmadı. Önceden terazi misali bir denge vardı. Soğuk savaş dendi sıcak çatışmalar oldu. Ancak dünyada iki bloklu bir sistem vardı. Bu da ister istemez dünyayı dengede tutuyordu. 1991 Yılından sonra dünyada tek süper güç ABD kaldı. Hal böyle olunca ABD kendinde bir çok şeyi uygulamaya hak buldu.
Ne BM ne de AB "Dur' diyebildi.
Çin ise hiç karışmadı. Bir tek BM'de beş daimi üye işine gelmeyen konularda kendi çıkarları doğrultusunda hayır oyu kullandılar.
SSCB'nin dağılmasından sonra ortaya yeni bir güç çıktı RUSYA'da. Yeni ortaya çıkan güç Oligarklar'dı.
Gelin Rus Oligarklar'a şöyle bir bakalım.
Rusya'daki "oligark" (siyasi güce sahip ultra zengin iş insanı) sayısını resmi veya sabit bir rakamla ifade etmek zordur, ancak Forbes verilerine göre Rusya'daki milyarder sayısı 155 kişiye ulaşmıştır. Oligark kavramı ile genel milyarder tanımı her zaman birebir örtüşmez:
Milyarder Sayısı: Forbes'un küresel zenginler listesinde servetiyle yer alan toplam Rus milyarder sayısı 155'tir ve bu kişilerin toplam serveti yaklaşık 696,5 milyar dolar olarak kaydedilmiştir.
Oligark Tanımı: Her zengin iş insanı oligark olarak kabul edilmez. Oligark terimi, devlet varlıklarının özelleştirilmesi sürecinde servet kazanmış ve doğrudan Kremlin/siyaset mekanizması üzerinde etkili olan dar bir yönetici ve zengin zümreyi ifade eder. Batılı ülkelerin (ABD, AB, İngiltere) Ukrayna savaşı sonrasında yaptırım uyguladığı hedefteki ana çemberdeki Rus oligarkların sayısı ise birkaç düzine ile yüz kişi arasında değişen listelerle ifade edilmektedir. Bu tanıma göre özelleştirme sonrası zenginleşmiş kişilerden bahsedilmektedir.
Gelelim ABD’ye;
Amerika Birleşik Devletleri'nde resmi ve hukuki anlamda bir "oligark" sınıfı veya tanımı bulunmamakla birlikte, Forbes verilerine göre ABD'de 989 milyarder yaşamaktadır, Oligark Kavramı ve ABDTanım: "Oligark" terimi genellikle 1990'larda Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra devlet varlıklarını ve siyasi gücü elinde tutan Rus ve Ukraynalı zenginler için kullanılır. Burada önemli olan tarihinin en zengin kabinesinin yönettiği ABD hükümetinin ultra zenginleri siyasete hiç bu kadar müdahale etmemişlerdi.
ABD Demokrasisinin "kör noktasını" kitap haline getiren Jeffrey Winters'a göre, şu an mevcut ABD oligarkları siyasete alenen müdahale ediyorlardı.
Kimler yok ki bu listede;
SAM ALTMAN,
JEFF BEZOS,
LARRY VE DAVID ELLISON,
REID HOFFMAN,
JENSEN HUANG,
ALEX KARP
ELON MUSK,
MARK ZUCKERBERG,
GEORGE SOROS,
JEFF YASS,
PETER THIEL daha niceleri.
Bizi niçin bu kadar ilgilendiriyor ?
Açıkçası 8,6 milyar kişi içinde devlet imkanı ile zengin olmuş, gerek ABD'yi gerekse dünyayı yöneten kişi sayısının oldukça az olmasından dolayı adaletli yönetim olmaması.
Buna bağlı olarak dünya ekonomisi tek kutuplu işleyişten dolayı bir meçhule doğru giderken, tüm insanlığı olumsuz etkiliyor.
Neler dünya ekonomisini meçhule götürüyor ?
1-Jeopolitik gerilimlerin kritik kaynakları istismar ederek birer silaha dönüşmesi. Bazı güçler küresel ticaretin fiziksel arterlerini kısıtlayarak asimetrik güç kullanmaya başladılar.
2-Bir zamanlar birleşik-tüm toplumun faydasına işleyen küresel ekonominin ortak alt yapısının işleyişini destekleyen ekonomik politika araçlarının birer silaha dönüşmesi.
3-Şirketlerin verimliliğini arttırıcı teknolojiler geliştirmek, uygulamak ve bunun için devasa yatırımlar ön görülüyor. Bunun için veri merkezi, bilgi işlem yatırımları, yapay zeka yatırımlarının nerede duracağı ne derece paraya dönüşeceği tam kestiremiyor.
En azından şu biliniyor veri merkezleri için;
Enerji ve su ihtiyacı sürekli artan veri merkezleri için ,yatırımları uzaya mı yapalım? Yoksa okyanus dibine mi yapalım ? Diye tartışmalar sürüyor.
Soğutma sebebiyle okyanus dibine yapmak şu an mantıklı gözüküyor.
Diğer yandan oligark unsurunun oligarşiyi ortaya çıkarmaması ve demokrasi ile yönetim şekillerinin ön planda olmasını dileriz.
Bu bilgileri yazdıktan sonra temennimiz adil çalışma şartları ve adil paylaşım diyerek konuyu bağlamak isteriz.
Bazı alıntılar GUY CHAZAN-Financial Times-Oksijen Gazetesi’nden alınmıştır..
İyi okumalar dileriz.
Saygı ile kalınız.
