Geçtiğimiz 10 Kasım Atatürk’ün aramızdan ayrılışının 88.Yıl dönümüydü. Çok üzgünüz ama bir o kadar da Atatürk İlke ve İnkılaplarına sahip çıkıyoruz. Elimizden geldiğince yurdumuz için, Anadolu için hiç durmadan çalışıyoruz.
Bugün bizzat Atatürk ‘ün yaşadığı anıları sizlere anlatmak istiyorum.
Milletin Efendisi Halil Ağa;
Atatürk ve Nuri Conker, birinin hazırladığı diğerinin uyguladığı plan sonunda Florya Köşkü’nün tüm nöbetçilerini atlattılar ve köşkten kaçarlar.
Altlarında Nuri Conker’in bir arkadaşının arabası vardır. Eylül akşamı sonbaharın tadını çıkararak, Çekmece’ye doğru ilerlerler.
Birden Atatürk’ün gözleri akşam güneşi altında çift süren bir köylüye takıldı. Yaşlı bir adam sapanının sapına iyice yapışmış toprakları yavaş, yavaş sürüyordu. Fakat çiftin bir yanında öküz, bir yanında merkep vardı.
Eşit güçlerde çekilmediği için sapan yalpa yapıyordu. Atatürk şoföre durmasını söyledi. Arabadan indiler köylüye seslendi.
-Kolay gelsin Ağa.
Köylü bu sese başını çevirmeden karşılık verdi:
-Kolay gelsin.
-İşler nasıl Ağa? Bu yıl mahsulden yüzünüz güldü mü?
Köylü isteksiz konuştu:
-Bu yıl yufkaydı mahsul. Kabahatin çoğu bizde, diğer kısmı yukarıda tabi.
-Bakıyorum, sapanın bir yanında öküz, bir yanında merkep koşulu. Öküzün yok mu senin?
-Var olmasına vardı ya, Hıdrellezde vergi memurları sattılar.
-Hiç vergi memurları köylünün üretim aracını satar mı? Olmaz böyle şey! Muhtara şikayet etseydin.
Köylü güldü:
-Muhtar başında deel miydi memurun, a bey?
Atatürk dudaklarını dişleri arasında ezerek konuştu:
-Kaymakama gitseydin.
Köylü iyice güldü.
-Sen de benle gönül mü eyleyon beyim? dedi.
Atatürk konuşmayı sürdürdü.
-E Peki, İstanbul şuracıkta geleydin valiye anlataydın derdini… Onun işi bu değil mi?
Köylü Atatürk'ün saflığına inanmış iyiden iyiye gülüyordu. Konuşmanın tadını çıkardığı için keyiflenmişti de biraz. Kestirip attı:
-Bırak şu sağarı Allah'ını seversen! Biz onun buralardan gelip geçtiğini çok gördük. Yakasına yapışsak acep derdimizi duyurabilir miyiz?
Atatürk sordu:
-Adın ne senin ağa?
-Halil …Köylük yerde sorsan Halil Ağa derler.
-Demek varlıklısın? Ağa dediklerine göre .
-Acık çiftimiz, çubuğumuz var diye adımız ağa çıkmış.
-Peki Halil Ağa, bu senin işin beni bayağı meraklandırdı. Benim bildiğime göre, bir çiftçinin-köylünün üretim aracı elinden alınmaz. Sen aldılar diyorsun. Hadi kaymakam olmaz dedin, vali olmaz dedin, e peki başvekil İsmet Paşa var bilir misin?
-Bilmez olur muyum beyim?
-Tamam öyleyse, hemen her hafta İstanbul'a geliyor. Florya Köşkün'e iniyor. Köşk de şuracıkta. Bir gün kapıda bekleyip derdini anlatsaydın. Herhalde çaresini bulurdu.
-Sen benim konuşmamdan hoşlaştın, gönül eyliyorsun. Ama bak şimci, tutalım gittim vardım, beni o kapıya koymazlar ya…Tutalım ki kodular, koskoca İsmet Paşa’mızı göstermezler ya… Tut ki gösterdiler ya ona halimi nasıl yanacağım hele; o sağarı! Heç işitmez beni…
Nuri Conker lafa karışmak istedi Atatürk engelledi onu.
-E Peki bakalım bu dediğime ne bulacaksın! dedi.
Atatürk koca yaz şuracıkta oturup duruyordu. Gitseydin ,çıksaydın önüne anlatsaydın halini. O da seni yüzüstü bırakacak değildi ya.
Köylü iyice keyiflenmiş, gülüyordu.
-Sen ne diyorsun bey? Mustafa Kemal Paşa Atatürk'ümüzün yüzünü görmek için büyük adam olmak gerek…Hem, tut ki gördük, yiyip içmekten işinden gücünden başını kaldırıp bizim öküzün arkasından mı seğirecek?
Halil Ağa sigarasının son nefesini ciğerlerine doldururken, Atatürk’ten yeni aldığı sigarayı da kulağının arkasına yerleştiriyor, çiftinin başına gitmeye hazırlanıyordu.
Konuşacak bir şey kalmamıştı. Atatürk köylünün omuzuna elini koyarak şöyle dedi:
-Senden hoşlandım Halil Ağa. Bir gün köyüne de gelir, bir ayranını içerim. Açık yürekli bir vatandaşsın. Ama yine de sana söylüyorum, hakkını kimsede bırakma ara!
Döndüler arabaya bindiler. Halil Ağa onları uğurladı.
-Meraklanma beyim, evelallah heç kimse bizim hakkımıza el değdiremez. Fakat bu, Devlet Baba'ya borçtur. Ödenmesi gerekir.
Otomobil hareket etti. Atatürk’ün canı sıkılmıştı.
-Bir uygun yerden dönelim, tadı kaçtı bu işin! dedi.
Dönüş yolunda Atatürk konuşmuyor sigara üstüne sigara yakıyordu. Yüzünde ince bir keder vardı.
-Yahu çocuk, şu Halil Ağa’nın vergi borcundan dolayı öküzünü satmışız. Merkeple çift sürüyor hala Devlet Baba diyor. Ne mübarek millet, bu millet!
Köşke döndüklerinde Atatürk yaverine emretti:
-Şimdi İstanbul'da ne kadar bakan, milletvekili varsa hepsini telefonla bulacaksın! Bu akşam kendilerini yemeğe bekliyorum. Ayrıca vali Muhittin Üstündağ ile İsmet Paşa'yı bul onlara da haber ver.
Yaver odadan çıktı. Atatürk, Nuri Conker ‘e döndü.
-Şimdi sen arabayla çıkıp o Halil Ağa'ya gideceksin. Ona benim kim olduğumu söyleme. Tüccar, zengin bir adam dersin. Seni sevdi sana öküz alıverecek dersin diye bir şeyler söyle. Kuşkulanmadan al getir buraya.
O akşam Atatürk’ün sofrasında Başbakan İsmet İnönü, bakanlar, milletvekilleri ve İstanbul valisinden oluşan yirmi beş konuk vardı.
Atatürk şöyle dedi:
-Bu akşam soframıza efendimiz gelecek. Kendisine nasıl davranacağınızı çok merak ediyorum.
Bir süre sonra içeri başyaver girdi ve Atatürk'ün kulağına bir şeyler söyledi.
Atatürk: "Buyursun" dedi.
Başyaver kapıyı açıp da Halil Ağa, gündüz konuştuğu beyin sofranın başında oturduğunu; yanı başında da İsmet Paşa'nın yer aldığını görünce, şaşkınlıktan dona kaldı. Dizlerinin bağı çözülmüştü. Atatürk onu görünce ayağa kalktı. Arkasından tüm konukları da ayağa kalktılar.
Atatürk son konuğuna, "Hoş geldin Halil Ağa" diye karşıladıktan sonra, kendisine sofradaki konuklarına tanıttı:
-İşte beklediğimiz, Efendimiz.
Atatürk Halil Ağa'ya ben soracağım sen cevaplayacaksın. Ancak bugün ne dediysen aynılarını söyleyeceksin demiş. Ağa İsmet Paşa'ya kadar zorlansa da aynılarını söylemiş.
-Şanlı İsmet Paşamız bilinmez olur mu hiç? O Bugüne bugün…
Atatürk Halil Ağa'yı durdurdu.
-Bırak şimdi övgüleri. İsmet Paşa çare bulur demiştim. Tam olarak söyle.
Halil Ağa yine kaçamak cevap verdi.
-Kapıya koymazlar ya bizi, koysalar da şanlı paşamıza öküzümüzü mü yanacağız?
Atatürk sertleşti:
-Beni uğraştırma Halil Ağa, Erkek adam sözünü yalamaz. Ne dediysen tıpkısını tekrarla.!
Halil Ağa ürktü, toparlandı. Başını önüne eğerek:
-Şanlı Paşamıza da sağar dediydik ya…
-Yalnız sağar değil, sağarın sağarı değil miydi?
Halil Ağa,
-Öyle dediydik paşam, doğrusun.
Atatürk sözü kendine getirdi.
-Son soruyu sorayım şimdi. Bunun da karşılığını ver, öküzünü al git.
-Koca yaz şuracıkta Atatürk oturmuyor mu? Gitseydin, çıksaydın önüne anlatsaydın derdini halini. O da seni yüzüstü bırakacak değildi ya?
-Hiç bırakır mı Aslan Paşam benim!.. Erip erişir de tarlama dek gelir, halimi dinler.
-Bırak bunları Halil Ağa, dediğini tekrarla.
Halil Ağa birden diklendi. Her şeyi göze almış insanların yiğitliği içinde doğruldu. Atatürk'ün gözlerinin içine bakarak konuştu.
-İşte bunu demem Paşam. Ağzıma ataş doldur, işte bunu demem.
Atatürk gülmeye başladı.
-Zorlatacak bizi bu Halil Ağa.
Tarlada söylediklerini Atatürk söylemişti haziruna.
Halil Ağa’ nın gözlerinden yaşlar inmeye başladı. Taş kesilmiş duruyordu.
Atatürk konuşmasını içtenlikle sürdürdü.
-Atatürk'te işi içkiye vurmuş, sarhoşun biri demeye getirdin ya, fazla üstelemeyeyim, dedi.
-Şimdi bak Halil Ağa, seni bu kadar üzmemim sebebi, şunu anlatmak içindi: Burada başbakan, bakanlar, vali var. Bu kişiler memlekete göz kulak olacak, işleri evirip çevirecekler diye bu makama getirildiler. Ana görevleri ülkeyi kanunla yönetmektir. Mecliste yasa onanır ve yürürlüğe girer. Sonra bir vergi memuru gelir, vergi borcundan dolayı Halil Ağa'nın öküzünü çeker, satar. Ama üretim düşermiş, ekim zorlaşırmış kimin umurunda. Şimdi sorarım sana Halil Ağa sen benim yerime olsan efkarlanmaz mısın?
Tüm bu konuşmalardan sonra, Halil Ağa Atatürk ‘ün ayağına doğru eğildi, Atatürk onu sıkıca tuttu ve bu hareketi yapmasını önledi.
Halil Ağa bu sefer Atatürk ‘ün ellerine sarıldı, öpmeye başladı.
-Bayrağımız gibi sen de başımızdan eksik olma inşallah! Sana her kim düşman ise, onun yeri senin ayağının altı olsun! Gayri bana izin koca Paşam.
Halil Ağa gittikten sonra Paşa konuklara döndü:
-Efendimizin halini gördünüz mü beyler? Devlet size böyle davransa siz ne yapardınız? Mübarek millet bu ,adam millet bu… Şimdi bu adam milletin karşısında ‘adam olmak,’ bize düşüyor.
Sofrada derin bir sessizlik oldu. Kimse gözlerini Atatürk'ten ayırmıyordu.
-Halil Ağa’nın öküzünü satıp, üretimini aksatan kanunu ya biz yaptık, ya da bizim yaptığımız kanunu yanlış yorumladılar. Her ikisi de yanlıştır. Bunu bir an önce düzeltmek gerekir. Hükümet nasıl bir yönetim içindedir? Sonra unutmayın ki, olay İstanbul'da geçiyor. Bunun Van'ı var, Bitlis'i var, kıyı bucak ilçeleri var; acaba oralarda neler oluyor? Bu çark iyi dönmüyor beyefendiler demiştir.
Turkuaz Lokantasından Bir Hatıra;
Atatürk bir gün yakın çalışma arkadaşlarıyla Beyoğlu'nda yeni açılan Turkuaz isimli bir lokantaya gitti.
Lokantanın sahibesi, Atatürk'ü karşısında görünce hemen özel bir masa hazırlamaya girişti. Ama Atatürk bunu engelledi, bulduğu boş bir masaya ilişti. Modern görünümlü insanlar keyif içinde yemek yiyor, mekanın şıklığı dikkat çekiyordu. Burada gördükleri çok etkilemişti Atatürk'ü. Böyle bir lokantanın yaşaması gerektiğini düşünerek kadına, "Sizin için ne yapabilirim? " diye sordu.
Kadın da böyle bir lokali-lokantayı geliştirmek için çok para gerektiğini ancak hiç parası kalmadığını söyledi. Bunun üzerine ,yaverinden çek karnesini istedi. Mustafa Kemal o günlerde hatırı sayılır bir miktar para yazdı. Çeki kadına uzatacaktı ki tam o sırada uzanan bir el, onun elini dokundu. Bu elin sahibi genç bir doktor olan Reşit Galip'ti. Galip Atatürk'ün kulağına eğildi ve fısıltı halinde ,’’Bu parayı vermemelisiniz efendim !’’ dedi.
Şaşkınlıkla ‘’Neden ?’’ diye sordu Atatürk.
-Çünkü amaca uygun harcanmış olmaz!
-Allah Allah… Diye söylendi Atatürk. Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu çıkıştı:
-Benim param değil mi? Nereye istersem oraya harcarım!
Genç doktor kibarca direndi:
-Hayır efendim, sizin paranız değil. Milletin parası… Size sadece emanet o para!
Atatürk genç doktorun gözünün içine bakarak önce çeki yırttı, sonra da oturduğu yerden kalkarak iş yerinden ayrıldı. Ankara'ya döndü.
Birkaç gün sonra İstanbul'da kalan Reşit Galip'e bir telefon geldi. Karşıdaki ses, "Maarif Vekilliğine atandığını" (Milli Eğitim Bakanı) müjdeliyordu.
İki yaşanmış olay iki ders alınacak konu insanı inanılmaz etkiliyor.
Bir tarafta köylünün,üretenin milletin efendisi olduğunu söylemesi, diğer yandan üretimi etkileyecek el koymalara istinaden anında reeksiyon vermesi, diğer yandan kendine itiraz eden genç doktoru Milli Eğitim Bakanı yapması.
Dr. Reşit Galip,1935 yılında vefat etmiş olup, Öğrenci Andını ve Üniversite reformlarını yapmıştır. 41 Yaşında vefat etmiştir.
İyi okumalar dileriz.
Saygı ile kalınız.
NOT: Atatürk’ten Hatıralar 1 –Kahraman Yusufoğlu kitabından alınmıştır.
