Geçenlerde değerli dostum Mustafa Karakaya bir video göndermişti. Videoda dünyada her şey varken bölüşümün belli ülkelere ve zümrelere gittiğini belirtiyordu. Hatta toprak bölüşümünün bile adil olmadığını buralardan elde edilen çok ciddi rantların olduğundan bahsediyordu. Dünyada kurulan düzenin daha adil olması gerektiğinden bahsediyordu.
Daha sonra yazılarını çok beğendiğim Levent Erden'in BM'de bu yıl açılış töreni öncesi verilen bir önergenin 164 ülke tarafından evet, 6 ülke çekimser ve yalnızca ABD'nin ret oyu verdiğini anlatıyordu.
Yazının derinlemesine girince anladım ki mevzu tam da Mustafa Karakaya'nın bahsettiği konuya geliyordu.
Peki verilen önerge neydi ?
Piri Reis’i ve Flaman Mercator'u ilgilendiren konu neydi ?
BM Niçin böyle bir önerge verilmişti ?
Dünyada adil bir bölüşüm için BM Önemi nedir ?
Ülkelerde eşit bir bölüşüm için yapısal reformlar yapılmalı mı ve regülasyon sıklığı nasıl olmalıdır?
Öncelikle kişi ve kurumları kısaca tanımlamak isterim.
PİRİ REİS
Piri Reis, 16. yüzyılda yaşamış ünlü bir Osmanlı denizcisi, haritacı ve coğrafyacıdır. 1465-1470 yılları arasında Gelibolu'da doğdu. Denizciliği ünlü amcası Kemal Reis'in yanında öğrendi. 1513 yılında çizdiği, Amerika kıtasını da gösteren dünya haritasıyla tanınır. Bu harita dönemi için çok gelişmiş teknikler içerir. Kitab-ı Bahriye: Akdeniz kıyılarını, limanları ve denizcilik bilgilerini anlatan önemli bir denizcilik kılavuzu yazdı.
FLAMAN GERARDUS MERCATOR
16. yüzyılda yaşamış dünyaca ünlü bir Alman-Flemenk haritacı (kartograf), coğrafyacı ve kozmograftır. 1569 yılında tanıttığı, dünyayı düz bir yüzeye aktaran ve enlem-boylam çizgilerini dik açılı ızgaralar şeklinde gösteren harita çizim yöntemidir. Bu yöntem sayesinde denizciler pusula açısını bozmadan düz çizgilerle rota çizebildiği için, günümüzde hala seyrüsefer (denizcilik) haritalarında kullanılmaktadır. Atlas" Terimi: Harita koleksiyonlarını bir araya getiren kitaplar için atlas kelimesini ilk kez kullanan kişidir.
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER (BM)
Uluslararası barış ve güvenliği korumak, devletler arası dostane ilişkileri geliştirmek ve insan haklarını güvence altına almak amacıyla 24 Ekim 1945'te kurulan en büyük küresel uluslararası örgüttür. 193 Üye devlet ve 2 gözlemci devletten oluşur. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Çin, Fransa ve Birleşik Krallık (İngiltere) ülkeleridir. Gelen önergeleri bu 5 daimi ülkeden birisinin ret vermesi o önergenin hayata geçmemesi demektir.
Yazının başında bahsettiğimiz önergenin içeriği, şu an kullanılan haritaların değişmesiydi. Bu harita Piri Reis'in "Kitab-ı Bahriye"sinden 56 yıl sonra 1569'da Mercator'un geliştirdiği haritaydı. Bu harita yelkencilikte ideal olmasına rağmen, dünya haritası olarak kullanılması ciddi sapmalara ve yanlış algılara yol açıyordu.
Buna örnek olarak ise, dünyanın kuzeyi haritada irileşip büyürken, Ekvator çevresi basık hale geliyordu. Yeraltı zenginlikleri ve stratejik konumu nedeniyle Grönland ABD'nin radarına giriyordu. Bunun en büyük sebebi ise haritalarda Afrika Kıtası ile Grönland aynı boyutta gösteriliyordu. Gerçek boyutta ise Afrika tam 14 kat daha büyük hatta Afrika ile ABD büyüklük olarak eşit konumdadır.
Bu durum aynı zamanda Avrupa'nın sömürgecilikte yükselme devri olup, özellikle Afrika'ya karşı üstünlük ve büyüklük vurgusu olarak tanımlanıyor.
Peki Afrika olmasıydı, Avrupa olur muydu ?
1884 Berlin Konferansı'nda Afrika kıtası cetvelle bölüşülmüştü. Belçika, Fransa, Almanya, Britanya gibi ülkeler hem yer altı kaynaklarını sömürdüler hem de Afrika'nın mirasını Avrupa'ya taşıdılar.
56 Afrika ülkesi birleşip haritayı düzelt önergesi verdi. Bu önergeyle kabul görseydi neler değişirdi?
*Öncelikle doğruya en yakın olan Equal Earth kullanılacaktı.
*Önergede geçen "onarımlar" kelimesi kölelik ve sömürge dönemine yönelik tazminatlar doğuracaktı.
*Dünyada bilişsel Adalet yerleşecekti.
*Meşru bilgi sistemi gelecek. Bu konuda tek otorite olmayacaktı. Böyle olunca eşit ve adil paylaşım gelebilirdi.
*460 Yıldır süren sistemin dünyayı kimin gözünden gördüğümüzü ve neleri engellediği anlaşılacaktı.
*460 Yıllık sistem bugün internet ortamında da sık kullanılıyor. Bu durum yalnızca haritacılık sisteminde yarattığı aksaklık değil, dünyanın jeopolitik, ekonomik ve sosyal konularda yanlış algıya yol açıyor. Çocuklar okula başladığında özellikle AVRUPA ve ABD'nin daha büyük daha güçlü algısına kapılıyordu. Bu durum engellenecekti.
*460 Yıl süren sistemde bugün bunu kontrol ve kabul eden merci tek bir ülke mi yoksa dünya ülkeleri mi olacaktı?
Görüldüğü üzere harita yalnızca bir harita sistemi değil, aynı zamanda güçsüzden alıp zengine bir servet ve güç aktarımı yaratmaktadır.
BM Bu duruma maalesef çanak tutmakta 56 Afrika ülkesinin gücü yetmemektedir.
Ülkelerde ve ülkemizde eşit bölüşüm için ise;
*BM Daimi ülke yapısı ve sayısının hızla değiştirilmesi bu konuda mücadele edilmesi gerekiyor.
*Mali, parasal ve yatırım mevzuatlarında sürekli regülasyonlar yapılmamalıdır. Ülkenin gerçekleri ile bir anda uzaya çıkıp uzayda şu an enerji üretmek kolay değildir.
*Uluslar arası standartları ülkemiz mevzuatına uygularken ( Kamu Gözetim Kurumu, BDDK, KOSGEB, TÜBİTAK vb.) yalnızca Türkçe'ye çevrilmemeli aynı zaman geçiş dönemi vererek firmaların, işletmelerin, bireylerin hazırlanması sağlanmalıdır.
*Yapısal reformlar ülke gerçeklerine uygun hızla yapılmalıdır.
*Bütçe yaparken önce giderleri yazıp daha sonra gelir kalemleri aranmamalıdır.
*Tasarruf edilmelidir.
*Piyasaya faizler inecek dolar çıkacak türü konuşmalar yapan kişi ve kurumlar uyarılmalıdır.
*Vatandaşa her noktada (sokakta, belediyede vb.) saygı gösterilmelidir.
*Nüfusumuzun yüzde 50’sini oluşturan kadınların yönetim kademelerinde olması sağlanmalı, bunun için örneğin TTK'nda şöyle ilave getirilerek TOBB seçimlerinde kadın e gençlere;
-Yüzde 30 kadın kotası.
-Yüzde 10 genç kotası getirilmelidir.
*Değişim ve gelir dağılımında eşit paylaşım için, önce merkezden yasalar çıkmalı oradan aşağıya doğru ilgili uygulamalar sirayet etmelidir.
*En önemlisi ise güven tüm kesimleri kapsayacak şekilde tesis edilmelidir.
Yazıyı hazırken Piri Reis gibi değerli kişilerin günlük hayatımızda ve isimlerinin yaşatılması konusunda belediye meclislerinde daha çok yer almasını dilerim. Piri Reis ‘in eserinin haritacılık konusunda masaya yatırılıp daha iyi anlatılması gerektiğini düşünüyorum.
Not: Bazı veriler Levent Erden’in yazısından yararlanılmıştır.
İyi okumalar dileriz.
Saygı ile kalınız.
