Yaşamda hiç kimsenin tamamen kusursuz ve mükemmel olması mümkün değil. Mükemmelliğe ulaşma sürecine; mükemmeliyetçilik diyoruz.

Mükemmeliyetçilik bireyin ulaşılması zor yüksek standartlar belirlemesi, kusursuz olma çabası olarak tanımlanır. Mükemmeliyetçilik sürecinin hata yapma korkusu, yoğun özeleştiri ve işlerin sonucundan memnun olmama ile sonuçlandığı bilinir. Mükemmeliyetçilik kişiyi, sadece “en iyi, en kusursuz” olanı kabul etme, ortalama bir başarıyı başarısızlık saymaya kadar götürür; sonuçta kişi kendisini, sonra da çevresini çok yorar.

Yormanın yanında kişide yoğun kaygı, depresyon, strese sebebiyet verebilir. Bazılarını ise “ya hep ya hiç” davranışına sürükler. Bu yapıdaki insanlarda, işin ortası olmaz. Sürecin sonucunda kişi başarılı olsa bile bedensel ve ruhsal yorgunluk hisseder. Bazı kişilerde kendini değersiz hissetme, hissi oluşur. Mükemmeliyetçilik sonunda, kişiyi tükenmişlik ve bitkinliğe sürükler.

Bazı insanların başarısız olma korkusu, işin mükemmel olmayacağı kaygısıyla, işe başlamayı sona bırakmayı veya başlamamayı tercih ettiği görülür. Hata yapıldığında kendisini acımasız eleştiriyor ve yersizlik duygusunu yoğun olarak yaşıyor. Bir işi defalarca kontrol etme, hata yapma korkusuyla karar verememe, başkalarının beklentilerini karşılama konusunda yoğun baskı hissetme; mükemmeliyetçiliğin başkaca sonuçları. Bu insanlar kendi hayatlarını zorlaştırdıkları gibi ailesinin, yakın çevresinin yaşamlarını da olumsuz etkiler.

Konunun uzmanları mükemmeliyetçiliğin genellikle çocuklukta, eleştirel veya başarı odaklı ebeveyn tutumları sonucu geliştiğini belirtiyor. Çocuklarımızı eğitirken, çocuklarımızla olan ilişkilerimizde; hataların insan doğasının bir parçası olduğunu kabul ederek yaşamamızı, hedefleri küçük ulaşılabilir parçalara bölmemizi, işe başlarken en iyi bildiğimiz, en iyi yapabildiğinden başlamamızı öneriyorlar. Yaşamımızda sadece sonuca değil, sürece odaklanmamız ve çocuklarımızı da böyle eğitmemiz gerektiğini, hep duyuyoruz. Başka bir öneri, çabaya değer vermemiz ve kusursuzluk yerine işlevselliğe odaklanmamız gerektiği. Bu yaklaşım kendi ilişkilerimizi rahatlatacağı gibi, çevremizin çocuklarımızın gelişimini de, olumlu etkileyecektir. Unutmayalım ki: Çocuk kulaktan değil, gözden eğitilirmiş.

Konuyu toparlarsak, mükemmelliğin temelde olumlu ve olumsuz iki sonucu var. Olumsuz olanlara yukarıda değinmeye çalıştık. Olumlu yönü: Kişiyi hedefe odaklar ve disiplinli çalışmasına katkı yapar. Zorluklar karşısında, cesur, kaliteli işler üretmesine katkı sağlar. Aldıkları verdiklerinden çok çok fazladır.

Yaşamı sıkıcı, tedirgin edici, yorucu hale getirmemek için; empati davranışlarını geliştirmemiz gerekir. Katılar çabuk kırılır ve kırar; unutulmamalı. Hoş görü davranışları, yeniden deneme şansı, hata yapılabileceğinin baltan kabulü kişileri rahatlatır ve yaşamı daha yaşanılır kılar. Yaşam esnektir unutmamalıyız.