Pamukkale Üniversitesi (PAÜ) Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Mutlu Yaşar başkanlığında PAÜ ev sahipliğinde 24-25 Mart tarihlerinde yapılan “Denizli Su Çalıştayı” kapanış oturumu ile sona erdi.
Prof. Dr. Hüseyin Yılmaz Kongre ve Kültür Merkezi’nde iki gün süreyle altı oturumda gerçekleşen “Denizli Su Çalıştayı”nın sonucunda oluşturulan “İklim Değişikliğinde Sürdürülebilir Su Yönetimi Sonuç Bildirgesi” ile tamamlandı.
İklim değişikliği, artan su talebi ve düşen yeraltı suyu seviyeleri nedeniyle su güvenliği üzerinde ciddi baskı oluşturduğunun altının çizildiği bildirgede, su yönetiminin tarım, enerji, kırsal kalkınma ve çevre politikalarıyla birlikte ele alınması gerektiği vurgulandı. Yeraltı suyunun korunması, su çekimlerinin ölçülmesi ve sınırlandırılması, modern sulama tekniklerinin yaygınlaştırılması, havza bazlı yönetim anlayışının güçlendirilmesi ve yapay akifer besleme uygulamalarının değerlendirilmesi sürdürülebilir su yönetimi açısından öncelikli görüldüğü sonuç bildirgesinde ayrıca su kaynaklarının korunması, çevresel bir hedef olmanın ötesinde gıda güvenliği, ekonomik istikrar ve toplumsal dayanıklılık açısından stratejik bir zorunluluk olduğuna işaret edildi.
CİDDİ SU KRİZİ TEHLİKESİNE DİKKAT ÇEKİLDİ
Büyük Menderes Havzası ve Denizli’de yapılan analizler, bazı alt havzalarda yağışların %15–20 azalabileceğini ve gözlem kuyularının yaklaşık %90’ında yeraltı suyu seviyelerinin düşüş eğiliminde olduğunu ortaya koyarak, bölgenin ciddi bir su krizi riskiyle karşı karşıya olduğunu gösterdi.
Bildirgede, “Suyun önemi ve verimli kullanımı konusunda yerel ve ulusal ölçekte kamu spotları ile farkındalık çalışmaları artırılmalıdır. Yağmur suyu toplama ve depolama sistemleri ile gri su kullanımının yaygınlaştırılmasına yönelik teşvik mekanizmaları geliştirilmelidir. Kentsel alanlarda ve çeper bölgelerde yağmur hendekleri, yağmur bahçeleri ve doğal su yüzeyleri gibi uygulamalar araştırılmalı ve uygun alanlarda hayata geçirilmelidir.
Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyeleri tarafından kurakçıl peyzaj uygulamalarının başlatılmış ve yaygınlaştırılıyor olması takdire şayandır. Bu doğrultuda, yüksek su tüketimine neden olan çim ağırlıklı yeşil alan anlayışının kademeli olarak azaltılması, kuraklığa dayanıklı bitki deseninin daha geniş alanlarda uygulanması ve sulama verimliliğini artıran peyzaj politikalarının kent genelinde genişletilmesi önerilmektedir.
Denizli içme suyu altyapısının sürdürülebilir şekilde planlanabilmesi için İçme Suyu Master Planı, iklim değişikliği koşulları dikkate alınarak revize edilmelidir. Mevcut su yönetim planları, geçmiş verilere ek olarak küresel iklim modelleri ve havza bazlı akıllı su bütçesi projeksiyonlarını içeren dinamik sistemlere dönüştürülmelidir” denildi.
VALİ RECEP YAZICIOĞLU GÖKPINAR BARAJI ÖNERİSİ
Vali Recep Yazıcıoğlu Gökpınar Barajı’nın mevcut depolama kapasitesinin, Böcelikaptajı bölgesinde özellikle kış döneminde depolanmadan akışa bırakılan değerlendirilemeyen suların toplanarak depolanması amacıyla değerlendirilmesi önerildi. Dikkat çeken öneri ile ilave su tedarik edilerek yeni bir depolama alanı yatırımına ihtiyaç duyulmaksızın, içme suyu için ek rezerv oluşturulması hedefleniyor.
Bildirgede, “Barajın ana fonksiyonu olan tarımsal sulama hizmetlerinin korunması; sonradan baraja derivasyonla getirilebilecek suyun içme suyu amacıyla kullanılmasına yönelik planlama raporunun DSİ tarafından hazırlanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Fizibilite çalışmaları sonrasında proje ve altyapı yatırımlarının DESKİ bütçesiyle gerçekleştirilmesine yönelik kurumlar arası mutabakat sağlanmasının önemli olduğu değerlendirilmiştir” ifadelerine yer verildi.
İlçelerde su toplama ve depolama imkanlarının maksimum seviyeye çıkarılması tavsiyesinde bulunulan sonuç bildirgesinde, “Uzun vadeli su yönetim stratejilerinin oluşturulması ve kentsel içme suyu altyapısının sürdürülebilir biçimde planlanması amacıyla, DSİ tarafından hazırlanan Büyük Menderes Nehri Havza Planı kapsamında hazırlanan Denizli İli İçme Suyu Projeksiyonu’nun altlık olarak kullanılarak Denizli İli İçme Suyu Master Planı’nın güncel iklim değişikliği koşulları dikkate alınarak hazırlanması gerektiği değerlendirilmiştir. Bu planlama sürecinin bilimsel temeller ve mühendislik prensipleri doğrultusunda yürütülebilmesi için Pamukkale Üniversitesi ile Denizli Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü arasında resmî bir iş birliği protokolü tesis edilmesi ve sürecin DSİ ile işbirliği içerisinde yürütülmesi önerilmektedir. Kurumlar arasında kurulacak bu koordinasyon sayesinde, kentin su yönetimine ilişkin gerekli proje çalışmalarının başlatılmasının önemli olduğu sonucuna varılmıştır.
Kamu kurumları, özel kuruluşlar ve çiftçiler tarafından kullanılan tüm sondaj kuyularına debi ölçer sayaç takılması zorunlu hale getirilmeli, yeraltı suyu çekimleri kayıt altına alınarak kontrol edilmesi önerilmektedir. Tüm kuyularda çekim kotası uygulanmalı ve güçlü bir denetim mekanizması kurulmalıdır. Su kaynaklarının kamuya ait stratejik varlıklar olduğu esas alınmalı ve sınırsız çekime izin verilmemelidir.
İdarelerde su kayıp yönetimi, yalnızca oran hesabına dayalı beyan esaslı sistemlerle değil; veri ve bilgi yönetim sistemleri, planlama süreçleri, şebeke işletmesi, varlık yönetimi ve afetlere dirençli su yönetimi uygulamalarını kapsayan bütüncül bir metodoloji ile yürütülmelidir. Su, enerji, personel ve finansal verimlilik performans göstergeleriyle izlenmeli; kayıpların azaltılması amacıyla basınç kontrol yönetimi etkin biçimde uygulanmalıdır. Aynı zamanda, Denizli Büyükşehir Belediyesi tarafından içme suyu kayıp oranlarını mevzuatın belirlediği oranlara indirilmesi gerekmektedir” denildi.
ATIKSU ARITMASINA DİKKAT!
Büyük Menderes Nehri’nin aynı zamanda sulama kanalı olarak kullanılması ve mahallelerin bu nehirden sulama yapması nedeniyle, Büyük Menderes Nehri ile yan kolu olan Çürüksu Çayı’na deşarj edilecek sular için tarımsal sulama standartları gözetilerek uygun arıtma proseslerinin belirlenmesi ve yapımı planlanan “Denizli Merkez Atık su Arıtma Tesisi yatırımının bu kriterler doğrultusunda projelendirilmesinin önerildiği bildirgede, “Söz konusu yatırımın, deşarj suyunun tarımsal sulamada kullanılacak olması nedeniyle gerekli azot ve fosfor ihtiyacı şartlarını sağlaması koşulu da dikkate alınarak Büyük Menderes Havzası Şemsiye Projesi kapsamında Devlet Su İşleri Yatırım Programı’na alınması ve bu şekilde hayata geçirilmesi önerilmektedir. Böylelikle, arıtılmış atık suyun sulamaya verilmesiyle sağlanacak su miktarına eşdeğer bir hacmin mevcut sulama tahsislerinden düşülerek içme suyu kullanımına yönlendirilmesi ve bu yolla Gökpınar Barajı’nın içme suyu tahsisinin artırılması dâhil, diğer sulama sularının da içme suyu amacıyla kullanılabilmesi mümkün olabilecektir” denildi. HABER MERKEZİ