Kıbrıs'ın en etkileyici yapılarından biri olan Bellapais Manastırı'nı gezerken "Burayı kim yaptı, hangi medeniyetin eseri?" diye düşünmeden edemiyor insan. Buraya Barış Manastırı da deniyor. Manastırın temelleri tek bir kişiden ziyade, tarihsel bir süreç ve bir dini tarikatla ilişkilendirilir.
Manastırın ilk sakinlerinin, 1187'de Kudüs'ün Selahaddin Eyyubi tarafından fethedilmesinin ardından Kıbrıs'a kaçan Augustinian (Augustin) Mezhebi'ne bağlı rahipler olduğu kabul edilir.
Günümüzdeki görkemli gotik yapının büyük bir kısmı, Kıbrıs'ta hüküm süren Fransız asıllı Lüzinyan (Lusignan) hanedanlığı döneminde inşa edilmiştir.
Özellikle 1267-1284 yılları arasında hüküm süren Lüzinyan Kralı III. Hugh, manastırın büyük bir bölümünü inşa ettiren ve ona bugünkü karakterini kazandıran kişidir. İlk adımı Kudüs'ten gelen rahipler atmış olsa da, bildiğimiz muazzam yapıyı inşa ettiren ve himaye eden asıl güç Lüzinyanlar, özellikle de Kral III. Hugh'dur.
Lüzinyanların (Lusignans) Kudüs'ten Kıbrıs'a geçiş hikayesi, tarihin en ilginç "mülk takaslarından" biridir. Bu süreç tamamen Selahaddin Eyyubi'nin 1187'deki zaferiyle tetiklenmiş ve bir dizi ticari/siyasi hamleyle sonuçlanmıştır.
İşte adım adım Lüzinyanların Kıbrıs'a yerleşme süreci:
1. Kudüs’ün Kaybı ve Kral Guy’ın Durumu
Hıttin Savaşı'nda Selahaddin'e esir düşen Kudüs Kralı Lüzinyanlı Guy, bir süre sonra serbest bırakıldı. Ancak geri döndüğünde ne krallığı (Kudüs elden gitmişti) ne de otoritesi kalmıştı. Diğer Haçlı liderleri onu başarısız buluyor ve kral olarak tanımıyorlardı. Guy, kendine hükmedecek yeni bir toprak arayışına girdi.
2. Kıbrıs’ın Aslan Yürekli Richard Tarafından Fethi
Bu sırada Üçüncü Haçlı Seferi için yola çıkan İngiliz Kralı I. Richard (Aslan Yürekli Richard), 1191 yılında fırtına nedeniyle gemilerinin Kıbrıs’a sürüklenmesi ve oradaki Bizanslı Vali Isaac Komnenos’un kötü muamelesi üzerine adayı işgal etti. Ancak Richard’ın amacı ada yönetmek değil, kutsal topraklara gitmekti.
3. Tapınak Şövalyeleri Dönemi (Kısa Süreli)
Richard, adayı idare etmekle uğraşmamak için Kıbrıs'ı Tapınak Şövalyeleri'ne (Templars) sattı. Ancak şövalyelerin halka uyguladığı ağır vergiler ve sert yönetim büyük bir isyana neden oldu. Şövalyeler adayı Richard’a geri iade etmek istediler.
4. Satış ve Yerleşme (1192)
İşte bu noktada devreye Lüzinyanlı Guy girdi. Aslan Yürekli Richard, hem yakın dostu olan hem de krallıksız kalan Guy’a bir çözüm sundu:
Anlaşma: Richard, Kıbrıs'ı Tapınak Şövalyeleri'nin ödediği miktar (yaklaşık 100.000 altın Bizant) karşılığında Lüzinyanlı Guy'a sattı.
Guy, 1192 yılında Kıbrıs’ın efendisi oldu. Kudüs Krallığı unvanından vazgeçmiş gibi görünse de, ailesi adada 300 yıl sürecek olan Kıbrıs Lüzinyan Krallığı'nı kurdu.
Lüzinyanlar Kıbrıs'a "fatih" olarak değil, Selahaddin Eyyubi'ye yenilip ana karadan sürüldükten sonra İngiliz Kralı'ndan adayı satın alarak yerleştiler. Kıbrıs onlar için hem bir sığınak hem de yeni bir hanedan merkezi oldu.
Bellapais Manastırı da dahil olmak üzere, Kıbrıs’taki Gotik mimarinin bu denli yoğun olmasının sebebi, bu Fransız asıllı ailenin adayı bir "Küçük Fransa"ya dönüştürme çabasıdır.