Bu günkü köşe yazısını yazmaya başlamadan önce Gaziantep’ i ve Gaziantep’te bulunan dostlar aklıma geldi. Özellikle Gaziantep SMMMO ‘ı Başkanı değerli kardeşim Ali İhsan Çelikbaş ve yönetim kurulu üyesi aynı zamanda TMUD Gaziantep İl Temsilcisi İsmail Tekbaş kardeşime selamlarımı iletmek isterim.
Yaklaşık 30-35 yıldan beri Anadolu Kaplanları tabiri vardır. Anadolu Kaplanlarını oluşturan illerin başında Bursa, Konya, Denizli, Gaziantep, Manisa gelmekteydi. Daha sonra bu illere Sakarya, Malatya, Tekirdağ gibi iller eklendi.
Peki bu aradan geçen süre içinde özellikle ilk 5 il içinde neler oldu? Kafa kafaya giden bu illerin mevcut verilere göre son durumları nedir? Nasıl bir atılım yapıldı ve ya yapılmadı? Ulaşım, ekonomi, üniversite sayısı, direk uçuşlar, kişi başına düşen milli gelir, ihracat tutarları, sanayi bakanlığı teşvik durumları vb. konuları irdelemek isterim.
Amacımız iktisadi konuları etkileyen ve ya tetikleyen konuları analiz ederek, öneriler sunmak olacaktır.
Kişi Başına GSYH: 2025 yılında Türkiye genelinde kişi başına gelir 18 bin 040 dolar (veya 712 bin 200 TL) seviyesine yükselmiştir. İller bazında veriler açıklanmadığı için 2024 yılı verilerine göre Denizli ‘de kişi başına düşen milli gelir 13.413 $ ,Gaziantep ‘de ise yaklaşık 12.150 $ civarındadır.
2025 yılı İhracat verilerine baktığımızda;
Bursa 19,9 milyar $ ile 3.sıra
Gaziantep 10,1 milyar $ ile 6.sıra
Manisa 7,4 milyar $ ile 7.sıra
Denizli 4,7 milyar $ ile 9.sıra
Konya 3,5 milyar $ ile 11.Sıradadır.
Tabi bu noktada kg başına satış fiyatı önem arz etmektedir.
Sanayi Bakanlığı yatırım teşvik belgesi illerin sıralaması ;
Bursa 1.Bölge
Denizli, Konya ve Manisa 2.Bölge
Gaziantep 3. Bölgede yer almaktadır.
Malumunuz hangi bölgede yer alıyorsanız ona göre istisnalar değişmektedir.
2024 Yılı ilk 500 firma ve ikinci 500 içinde firma sayıları;
Gaziantep ilk 500 içinde 29 firma ve ikinci 500 içinde 36 firma .Toplam 65 firma.
Denizli ilk 500 içinde 13 firma ,ikinci 500 içinde 9 firma. Toplam firma sayısı 22 ‘dir.
Üniversite;
Gaziantep'te 2026 yılı itibarıyla 2 devlet ve 2 vakıf olmak üzere toplam 4 üniversite bulunmaktadır. Şehrin önde gelen yükseköğretim kurumları Gaziantep Üniversitesi (Devlet), Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (Devlet), Hasan Kalyoncu Üniversitesi (Vakıf) ve Sanko Üniversitesi'dir (Vakıf).
Denizli ‘de PAMUKKALE Üniversitesi mevcuttur.
İkinci bir üniversite çalışması Kum kısık bölgesinde yer alan eğitim parselinde ve ya Honaz İlçesi sınırları içinde olacağı söylenmekle birlikte, şu ana kadar bir gelişme olmadığı bilinmektedir. Bize ulaşan bilgiye göre büyük bir grubun yaklaşık 5-6 yıl önce ikinci bir üniversite-teknik üniversite için çalışma yaptığı, vakıf kuruluş çalışmalarını bitirdiği ancak yer bulamadığı için olmadığı belirtilmiştir.
İkinci bir üniversite olması ne işe yarar ?
İkinci üniversiteyi Denizli ‘miz için oldukça önemsiyorum.
Bunun sebepleri ise ;
*Artacak öğrenci sayısına istinaden Denizli ‘ye daha yakın yeni bir havaalanı yapılabilir,
*Buna istinaden Denizli ‘den direk uçuşlar artabilir. Şu an yalnızca İstanbul ‘a direk uçuş mevcut olup ,zaman zaman Ankara ,Erzurum ,Tahran ve Cidde ‘ye arızi olarak direk uçuşlar olmaktadır. İş insanları ülkemizin başkenti Ankara ‘ya bile direk uçuş olmadığı için çoğu zaman günü birlik bazen toplantı saatlerini de işin içine katarsak 25-28 saat gibi bir sürede sabah erken çıkıp gece geç vakitte dönmek zorunda kalmaktadır.
Gaziantep'te ise;
Gaziantep Havalimanı'ndan (GZT)
yurtiçinde İstanbul (IST/SAW), Ankara, İzmir, Antalya ve Ercan (KKTC) olmak üzere direkt uçuşlar yoğunluktadır. Yurtdışında ise Almanya'nın Berlin, Düsseldorf ve Frankfurt gibi şehirlerine doğrudan uçuşlar yapılmaktadır.
İşte Gaziantep‘e gittiğimizde de çok duyduğumuz hatta değerli SMMM meslektaşlarımızdan da dinlediğimiz Gaziantep Modelini kısaca anlatmak isterim.
Gaziantep Modeli, yerel yönetimlerin (belediyeler), mülki idarenin (valilik), meslek odalarının, sivil toplum kuruluşlarının ve sanayicilerin ortak bir amaç için "sahada" işbirliği yaparak, sorunları masa başında değil, yerinde hızlı çözdüğü bir yönetim anlayışıdır.
Bu model, şehre özgü kaynakların en yüksek verimle kullanıldığı, sürdürülebilirlik odaklı, proaktif ve dayanışmacı bir yönetim tarzı olarak öne çıkmaktadır.
Gaziantep Modeli'nin Temel Özellikleri:
Sahada İşbirliği: Vali, belediye başkanları ve STK'ların doğrudan sahada, sorunları yerinde tespit edip çözüme kavuşturması.
Dayanışma ve Birliktelik: Şehrin kalkınması için kurumlar arası güçlü koordinasyon.
Sürdürülebilirlik ve Çözüm Odaklılık: Sokak hayvanları, belediyecilik hizmetleri, sosyal projeler gibi konularda hızlı ve uygulanabilir çözümler üretilmesi.
Proaktif Yaklaşım: Sorun oluşmadan önlem alınması ve ortak akılla aksiyon planlarının oluşturulması yaklaşımlarını benimsemektedir.
Tüm bu modeli oluşturan içerik ve yazılı olmayan ama içten duygularla sahip çıkılan maddeleri tüm illerimizin sahip çıkmasını diliyorum.
Diğer yandan yaşadığımız şehir Denizli’ de yapılmasını önereceğimiz birkaç konuyu da belirtmek isterim.
Bunlar ;
*Şehir meydanına ve yeni gelişen uygun bir bölgede şehrimize yakışır saat kulesi yapılması,
*İzmir ve Bursa ‘da mevcut olan kültür parklar gibi özellikle Göveçlik Beldesinde uygun bir noktaya kültür park yapılması.
İzmir Kültürpark, 1 Ocak 1936'da kurulan ve şehrin merkezinde yer alan yaklaşık 420.000 metrekare (42 hektar) büyüklüğünde devasa bir şehir parkı ve fuar alanıdır. Geniş yeşil alanları, ağaç çeşitliliği ve etkinlik mekanlarıyla (açıkhava tiyatrosu, spor salonları vb.) önemli bir rekreasyon alanıdır.
Bursa Reşat Oyal Kültürparkı, yaklaşık 393.000 - 394.000 metrekarelik (yaklaşık 394 dönüm) toplam alana sahip, şehrin merkezindeki en büyük yeşil alan ve rekreasyon bölgesidir. 1955 yılında hizmete açılan park, 179.000 metrekareyi aşan yeşil alanı, göleti, çay bahçeleri ve lunaparkı ile yoğun ziyaretçi çekmektedir.
*Şehrimizin tek açık hava tiyatro salonu Çamlık ‘da bulunan Denizli Ziya Tıkıroğlu Açık Hava Tiyatrosu yeterli gelmediği için ,Merkez Efendi sınırları içinde yeni açık hava tiyatrosu yapılabilir.
*Balık hali şehrin içine sıkıştığı için ,Merkez Efendi Belediyesi sınırları içinde balık hali ,balık pişirme alanları ve aynı yere küçük bir park yapılabilir.
*Denizli’ye yeni müzeler gereklidir .Yerli ve yabancı turisti çekmek istiyorsak jeoloji müzesi ,sanat müzeleri ,tarih müzeleri gerekir .Bunun yanında cam ,uçurtma gibi konularda atölyeler kurup ev hanımlarını ,emeklileri ve gençleri buluşturacak atölyeler gerekmektedir.
Saygı ile kalınız.