ABD ve İsrail, İran'a hayasızca saldırınca herkes dikkatini İran'a çevirdi; oysa asıl savaş başka yerde yaşanıyor. Kısaca anlatayım.
ABD, Venezuela'ya operasyon düzenledi, Maduro'yu yaka paça yakalayıp kendi ülkesine götürdü. Ama şu soru gözden kaçtı: Venezuela'nın en büyük petrol müşterisi kimdi?
- Çin.
Venezuela günde 800 bin varil petrolü Çin'e satıyordu. Maduro gitti. O hat kesildi.
İkinci olayı anlatayım.
ABD ve İsrail, bir bahanesini bulup İran'ı vurdu. Hamaney öldürüldü. Yine şu soru gözden kaçtı: İran'ın en büyük petrol müşterisi kimdi?
- Çin.
İran, günde 1.5 milyon varil petrolü Çin'e satıyordu. Basra Körfez'de savaş başladı, Hürmüz Boğazı deniz trafiğine kapatıldı. O hat da kesildi.
Graham Allison, "Lessons From History" (Tarihten Dersler) başlıklı kitabında Thucydides (Tukidides) Tuzağı’nın kilit cümlesini şöyle söyler: “Atina’nın yükselişi ve bunun Sparta’ya aşıladığı korku, savaşı kaçınılmaz hâle getirdi”. Başka bir ifadeyle şöyle söylenebilir: Thucydides Tuzağı, yükselen bir gücün hâkim durumdaki bir gücü tehdit eder noktaya ulaştığı ve yapısal gerginliğe neden olduğu andır.
Graham Allison, bu fikri özellikle ABD (mevcut hegemon güç), Çin (yükselen güç) rekabetini açıklamak için yeniden gündeme getirdi.
Dünya siyasî tarihi bu güç çatışmalarının değişik örnekleriyle doludur. Almanya, iktisadî olarak güçlendi, İngiltere'ye rakip oldu. Sonuç: Birinci Dünya Savaşı.
Japonya güçlendi, Pasifik'te Amerika'ya rakip oldu. Sonuç: İkinci Dünya Savaşı.
Daha sonra Sovyetler güç kazandı, Amerika'ya meydan okudu. Sonuç: Soğuk Savaş.
Aslında güç çarpışmalarının ortaya çıkardığı bu savaşların hepsi birer paylaşım savaşıdır. Son paylaşım savaşında emperyalistlerin payına düşen pasta artık onlara yetmiyor; pastayı yeniden bölüşmek istiyorlar! Bugün dünyada şahit olduğumuz büyük çatışmaların temelinde maalesef bu paylaşım isteği var.
Sular yine ısınmaya başladı. Şimdi de Çin yükseliyor. Rakip Amerika Birleşik Devletleri. Çin, her yıl güç olarak Amerika'ya biraz daha yaklaşıyor. Siyasî yorumcuların bu konudaki tahmini çok net: "2030'a kadar Çin dünyanın en büyük ekonomisi olacak."
Bu yükseliş ABD için hayatî bir krizdir.
Çin, tükettiği petrolün %73'ünü ithal ediyor. Kendi üretimi yetmiyor. ABD, Çin'in petrol tedarik kaynaklarını keserek Çin'i zayıf düşürmek istiyor.
Çin'in birinci petrol kaynağı: Venezuela
İkinci petrol kaynağı: İran
Üçüncü petrol kaynağ: Rusya
Dördüncü petrol kaynağı: Suudi Arabistan'dır.
Venezuela kaynağı kesildi. İran kaynağı kesildi. Rusya kaynağı yaptırımlarla kısıtlandı.
Suudi Arabistan ise İran-İsrail Savaşı'ndan dolayı petrol üretimini düşürdü.
Amerika son 2 ayda Çin'in petrol tedariğinin %20'sini kesti. Kimse fark etmedi. Çünkü herkes İran'a bakıyordu.
Çin aynı zamanda Pekin'den başlayıp Avrupa içlerine uzanan Modern İpek Yolu'nu inşa ediyor.
- Almanya'nın en büyük ticaret ortağı artık ABD değil Çin...
- Fransa, Çin ile yeni anlaşmalar imzaladı.
- İtalya, Modern İpek Yolu projesine resmen katıldı.
Bu durum Amerika için ikinci hayatî krizdir. Avrupa giderse Amerika'nın elinde silahları ve doları kalır. İkisi de tek başına dünya liderliği için yetmez.
İşte tam o noktada, Amerika İran'ı vurdu. Çünkü İran, Modern İpek Yolu'nun kritik bağlantı noktasıydı. ABD, o bağlantı noktasını bombaladı.
Peki bundan sonra ne olacak? Kaçınılmaz olan tek nokta kaldı.
- Tayvan.
ABD diyor ki: "Tayvan'ı destekleyeceğiz."
Çin diyor ki: "Tayvan bizimdir. Gerekirse güç kullanırız."
Uzlaşma ihtimali yok. İki taraf da geri adım atamaz. Çünkü geri adım atmak zayıflık göstergesi olarak algılanır.
Graham Allison'un "Thucydides (Tukidides) Tuzağı" dediği tam da işte budur. İki güç birbirine yaklaştığında ve uzlaşılmaz farklılıklar ortaya çıktığında savaş kaçınılmazdır. Onun için asıl kapışma Tayvan'da olacak.
Herkes ayrı ayrı savaşlar görüyor. Benim penceremden ise tek strateji görünüyor. Venezuela, İran, Rusya ve Avrupa'yı ayrı cepheler olarak değerlendirebilirsiniz; ama savaş bir tane ve sahne arkasında tek hedef var.
- Çin.
Uluslararası bu gerginlik karşısında Çin'in sessiz kalacağını kimse söyleyemez. Çünkü Çin'in eli armut toplamıyor! Bu bir güç çatışmasıdır. Allah dünyanın sonunu hayreylesin.